همشهری آنلاین: در این آتشسوزی علاوه بر آن که ساختمان پرخاطره کانون از بین رفت، بیش از ١٧ هزار جلد کتاب حوزه کودک و نوجوان هم که بسیاری از آنها جزء کتابهای مرجع بودند به تلی از خاکستر تبدیل شدند. «ابوالقاسم اثنی عشری» از بانیان و بنیانگذاران این مرکز است و با چشمهای گریان این اتفاق تلخ را روایت میکند.
شب حادثه
ساعت ٢٠ و ٣٠ دقیقه پنجشنبه ١٨ دی ماه با شکسته شدن و فروریختن شیشههای ساختمان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، التهابات خیابانهای اطراف کانون به داخل ساختمان کانون کشیده شد. قاسم اثنی عشری تعریف میکند: «نیمه شب درحالیکه سرایدار کانون داخل ساختمان بود، فردی ناشناس از شیشههای شکسته ٣ کوکتل مولوتوف به داخل ساختمان میاندازد. در عرض چند دقیقه هم آتش از کلاسها به کتابخانه میرسد. کتابها، میز و صندلی و حتی رادیاتورهای ساختمان ذوب و خاکستر میشوند.» تلاش او برای نجات ساختمان و تجهیزاتش به جایی نمیرسد، اما سرایدار کانون جان سالم از معرکه به در میبرد: «ساعت ٣ نیمهشب بود که خودم را به آن جا رساندم، شرایط خیابانهای اطراف کانون بهاندازهای شلوغ و آشفته بود که آتش نشانان نتوانستند بهموقع به آن جا برسند و وقتی آتش خاموش شد، ساختمان به ویرانهای سوخته تبدیل شده بود. سرایدار کانون هم بر اثر گازهای اشکآور، نمیتوانست به خوبی نفس بکشد، اما خدا را شکر بعد از خروج از ساختمان حالش بهتر شد و نجات پیدا کرد.»
خانه خاطرات اهالی نیشابور
اثنی عشری برای راه اندازی و سرپا ماندن این کانون، ۵١ سال از عمرش را گذاشته است: «من از سال ١٣۵٣ که این کانون بهعنوان اولین مرکز هنری ویژه کودکان در نیشابور راه اندازی شد، جزء مربیان آن بودم. کلاسهای تئاتر، سرود و نقاشی این مرکز خیلی زود به محل هنرآموزی نوجوانان مستعد شهر تبدیل شد و در میان هنرمندان و افراد تاثیرگذار نیشابور کمتر کسی است که از اینجا خاطراتی نداشته باشد. از نماینده مجلس نیشابور تا هنرمندانی مانند امیرحسین صدیق و حامد بهداد در این کانون تربیت شدهاند و به مراکز فرهنگی، هنری و سیاسی راه پیدا کردهاند.»
ساختمان قدیمی کانون در سال ١٣٩٤ آسیبدیده و تخلیه شده است: «در آن سال سازه از زیرزمین دچار آسیب شد و ما مجبور شدیم کلاسهای کانون را در آموزشوپرورش برگزار کنیم.» متروکه ماندن کانون باعث میشود اثنی عشری برای سرپا کردن آن آستین بالا بزند: «سال ١٣٩۵ که نیشابور پایتخت کتاب ایران شد، با افراد زیادی تماس گرفتم تا بتوانم هزینه بازسازی کانون را فراهم کنم، اما از ٢٠٠ میلیون تومان بودجهای که لازم بود فقط ۵٠ میلیون تومان با مساعدت استاندار وقت خراسان رضوی فراهم شد. در ناامیدی با دکتر محمدرضا حکمت تماس گرفتم که از دوستان قدیمیام بود و از این کانون هم خاطرات زیادی داشت. آن مرحوم وقتی درباره به گل نشستن این کشتی محبوب تحصیلکردههای نیشابور شنید، نهتنها ١۵٠ میلیون تومان کسری هزینه ساخت را فرستاد، بلکه ٧٠ میلیون تومان هم بیشتر در اختیارم گذاشت تا برای تجهیز کانون و افزایش امکانات کتابخانههای کودکان استفاده کنم.»
ذوقوشوقی که خاکستر شد
بازسازی ساختمان بیش از یک سال زمان میبرد: «در آن یک و نیمسال شبوروزم به پیگیری ساختمان مرکز گذشت و فضای آن را گسترش دادیم، از مهندس استهبان که یک مهندس ارمنی صاحب نام بود، خواستم آنجا را به سبکی مدرن و امروزی طراحی کند.» ذوقوشوقی که مربی سپید موی کانون برای برازنده شدن این مرکز داشته حالا به حسرتی تلخ تبدیل شده است: «برای این که مرکزی ماندگار و درخور کودکان نیشابوری فراهم کنیم، بهترین مصالح را انتخاب کردیم. در ساخت پنجرههای آن، هنر منبتکاری استاد محمد زنده دلان را بهکار بردیم. حتی میز و صندلیها را طوری انتخاب کردیم که ظاهری مدرن و امروزی داشته باشند و بچهها بتوانند ساعتها بدون خستگی از آنها استفاده کنند. در انتخاب و تهیه کتابها هم وسواس و دقت به خرج دادیم و گنجینه گرانبهایی از بهترین آثار ویژه کودکان و نوجوانان فراهم کردیم. از این ١٧ هزار جلد کتاب فقط کودکان شهر نیشابور استفاده نمیکردند و چون کتابخانه پستی وجود داشت، برای کودکان و نوجوانان روستاهای اطراف هم کتاب ارسال میشد...»
سوال بیپاسخ
مرکز شماره یک کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که حالا به ساختمانی نیمهسوخته بدل شده تنها مرکزی نیست که اثنی عشری با عشق بنا کرده و او یک غسالخانه و انبار سیمانی متروکه را هم به کانونهای پرورش فکری تبدیل کرده است: «وقتی این مرکز را برای بچهها میساختم، هیچوقت فکر نمیکردم روزی خاکستر شدن آن را ببینم. من با دیدن این اتفاق مُردم و زنده شدم و هنوز هم نتوانستهام پاسخ این سوال را پیدا کنم که چرا کسی باید مکانی را که فقط محل کتابخوانی وشعرگویی و قصهخوانی کودکان بود آتش بزند؟...
خسارت مادی و معنوی
بنا بر گفته محمدمهدی حسینپور، مدیر کل کانونهای پرورش فکری کودکان و نوجوان استان خراسان رضوی؛ کانون پرورش فکری تخریبشده شهر نیشابور تقریبا ۵٠٠ متر فضای قابل استفاده شامل کتابخانه، سالن مطالعه، سالن نمایش، کتابخانه پستی و... داشته که تقریبا بهصورت ١٠٠ درصد تخریبشده است.
حسینپور میگوید: «حجم آتشسوزی بهاندازهای بوده که علاوه بر از بینرفتن کتابها، حتی رادیاتورها نیز ذوب شده است. سقف مجموعه ریزش کرده و تخریب بهصورت کامل صورت گرفته است.»
او ادامه میدهد: «هنوز از لحاظ فنی و مهندسی برآورد دقیقی صورت نگرفته، اما برآورد دفتر فنی کانون بر این است که بیش از ٢٠ میلیارد تومان خسارت به این مجموعه وارد شده است. این خسارت تنها به بخش فیزیکی سازه مربوط میشود و خسارت معنوی به مرکز در اثر ازبینرفتن امکانات فرهنگی و کتابها صورت گرفته، غیرقابل جبران است. برخی از کتابهایی که نابود شد، تنها یک نسخه از آنها موجود بود و جزء کتابهای مرجع محسوب میشدند.» مدیر کل کانونهای استان میافزاید: «این مرکز یکی از قدیمیترین نهادهای فرهنگی هنری ویژه کودکان بود که هنرمندان، پژوهشگران و نویسندگان شناخته شدهای در آن پرورش پیدا کردهاند. این مرکز با دارا بودن کتابخانه پستی، امکان دسترسی کودکان و نوجوانان روستایی و مناطق کمبرخوردار را به منابع مطالعاتی فراهم میکرد و هزار و ٨٠٠ کودک و نوجوان نیشابوری از برنامههای فرهنگی هنری آن استفاده میکردند.»
نظر شما